കഴിഞ്ഞ 13 വർഷമായി അബോധാവസ്ഥയിൽ (Vegetative state) കിടക്കുന്ന 31-വയസ്സുകാരന് മരിക്കാൻ അനുമതി നൽകി സുപ്രീം കോടതിയുടെ സുപ്രധാന വിധി. ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗാസിയാബാദ് സ്വദേശിയായ ഹരീഷ് റാണയുടെ ജീവൻരക്ഷാ ഉപാധികൾ നീക്കം ചെയ്യാനാണ് മാതാപിതാക്കളുടെ അപേക്ഷ പരിഗണിച്ച് കോടതി ഉത്തരവിട്ടത്. ജസ്റ്റിസ് ജെ.ബി. പാർദിവാല, ജസ്റ്റിസ് കെ.വി. വിശ്വനാഥൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഈ വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്.
2013-ൽ പഞ്ചാബ് സർവ്വകലാശാലയിൽ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ താമസസ്ഥലത്തെ നാലാം നിലയിൽ നിന്ന് വീണാണ് ഹരീഷിന് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റത്. തലച്ചോറിനേറ്റ ആഘാതം ഹരീഷിനെ നിശ്ചലനാക്കി. അന്ന് മുതൽ ശ്വസനത്തിനായി ട്രക്കിയോസ്റ്റമി ട്യൂബും ഭക്ഷണത്തിനായി ഗ്യാസ്ട്രോജെജുനോസ്റ്റമി ട്യൂബും ഘടിപ്പിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവൻ നിലനിർത്തിയിരുന്നത്. ഉറക്കവും ഉണർച്ചയും അറിയാമെങ്കിലും ബാഹ്യലോകവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത ‘പെർസിസ്റ്റന്റ് വെജിറ്റേറ്റീവ് സ്റ്റേറ്റ്’ എന്ന അവസ്ഥയിലായിരുന്നു ഇത്രയും കാലം ഹരീഷ്.
ഷെയ്ക്സ്പിയറുടെ ഹാംലെറ്റിലെ “ജീവിക്കണോ അതോ മരിക്കണോ” (To be or not to be) എന്ന വിഖ്യാത വരികൾ ഉദ്ധരിച്ചാണ് കോടതി വിധി തുടങ്ങിയത്. “ദൈവം മനുഷ്യനോട് ജീവിതം സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് ചോദിക്കാറില്ല, അത് നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഒരാൾക്ക് മരിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ടോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ ഈ വരികൾക്ക് പ്രസക്തിയേറുന്നു,” എന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
രോഗിക്ക് സുഖപ്പെടാൻ യാതൊരു പ്രതീക്ഷയുമില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ചികിത്സ തുടരേണ്ടത് ഡോക്ടറുടെ കടമയല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ചികിത്സ പിൻവലിക്കുന്നത് രണ്ട് കാര്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കണം: ഒന്ന് അത് വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ ചികിത്സയായിരിക്കണം, രണ്ട് അത് രോഗിയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച താത്പര്യത്തിന് വേണ്ടിയായിരിക്കണം.
പ്രായമായ മാതാപിതാക്കൾ ഇത്രയും കാലം ഹരീഷിനെ പരിചരിച്ചതിനെ കോടതി പ്രകീർത്തിച്ചു. “സ്നേഹിക്കുക എന്നത് പ്രതികൂല കാലഘട്ടത്തിലും ഒരാളെ പരിചരിക്കുക എന്നതാണ്. ഈ തീരുമാനം വെറും യുക്തിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ളതല്ല, മറിച്ച് സ്നേഹവും ജീവിതവും നഷ്ടവും ചേർന്ന ഒന്നാണ്,” എന്ന് ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു. ഹരീഷിനെ എയിംസിലെ പാലിയേറ്റീവ് കെയർ വിഭാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാനും അന്തസ്സോടെ മരണം ഉറപ്പാക്കുന്ന രീതിയിൽ ജീവൻരക്ഷാ ഉപാധികൾ നീക്കം ചെയ്യാനും കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചു.
2011-ലെ അരുണ ഷാൻബാഗ് കേസിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിഷ്ക്രിയ ദയാവധത്തിന് (Passive Euthanasia) കോടതി അനുമതി നൽകിയത്. നിലവിൽ രണ്ട് മെഡിക്കൽ ബോർഡുകളുടെ റിപ്പോർട്ട് പഠിച്ച ശേഷം സുപ്രീം കോടതിക്ക് മാത്രമേ ഇതിൽ തീരുമാനമെടുക്കാൻ സാധിക്കൂ. ഈ വിഷയത്തിൽ വ്യക്തമായ ഒരു നിയമം കൊണ്ടുവരുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനോട് കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
